ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ




Όλοι συμπεριφερόμαστε οικονομικά...παράτυπα

Βαθμολόγηση:



Ricahrd Thaler, Παράτυπη συμπεριφορά


Ο συγγραφέας αυτού του ενδιαφέροντος και πολύ επίκαιρου βιβλίου δεν είναι άλλος από τον Ρίτσαρντ Θέιλερ (Richard H. Thaler ), πρωτοπόρο ερευνητή της Συμπεριφορικής Οικονομικής, του σχετικά πρόσφατου κλάδου των οικονομικών επιστημών που επιχειρεί να αναλύσει τις οικονομικές δραστηριότητες των ανθρώπων όχι μόνο ως το ορθολογικό προϊόν κάποιων δήθεν προβλέψιμων και απαραβίαστων οικονομικών «νόμων» ή των ιστορικοκοινωνικών συγκυριών αλλά, αντίθετα, των φαινομενικά ανορθολογικών και, σε μεγάλο βαθμό, αυθαίρετων ανθρώπινων επιλογών των οικονομικών δραστών.

Εδώ και δεκαετίες, το έργο του Richard Thaler επικεντρώνεται στη ριζοσπαστική και αιρετική ιδέα ότι τα ανθρώπινα όντα, με τις ιδιαίτερες ψυχολογικές προδιαθέσεις τους και τις χαρακτηριστικές γνωστικές ατέλειές τους, είναι οι κεντρικοί δράστες στην οικονομία. Το βιβλίο αυτό αποτελεί την άκρως απομυθοποιητική «προσωπογραφία» του πολυδιαφημισμένου ως απολύτως «ψυχρού» και «αντικειμενικού» μοντέλου οικονομικής δράσης που κυριαρχεί στην εποχή μας.

Το «Παράτυπη Συμπεριφορά» παρουσιάζει —ενίοτε, με τρόπο ξεκαρδιστικό— το πόσο τραγικά προβλέψιμη και επιρρεπής σε σφάλματα είναι η μακρο- και η μικρο-οικονομική συμπεριφορά του ανθρώπινου είδους.

Μπορεί λοιπόν κάλλιστα να διαβαστεί ως η αποθησαύριση της τεράστιας πείρας και των γνώσεων του συγγραφέα σχετικά με τα πραγματικά αλλά, δυστυχώς, αδιαφανή κίνητρα της οικονομικής συμπεριφοράς μας.

Ταυτόχρονα, όμως, αποτελεί την καταγραφή του προσωπικού ερευνητικού οδοιπορικού του συγγραφέα και του φαινομενικά μάταιου αγώνα του να επαναφέρει στην πραγματικότητα ένα ολόκληρο ακαδημαϊκό πεδίο και να ανατρέψει τις παραδοσιακές (αλλά εμφανώς ανεπαρκείς!) ιδέες μας σχετικά με το τι είναι και πώς δουλεύει η οικονομική επιστήμη.

Στο απόκοσμο και σχεδόν παραδείσιο σκηνικό που περιγράφεται από την κλασική οικονομική θεωρία υπάρχει χώρος μόνο για απολύτως συνειδητούς και ψυχρά ορθολογικούς οικονομικούς δράστες, τους περίφημους «Homo oeconomicus»: ένα εξιδανικευμένο «είδος» ανθρώπων, οι οποίοι υποτίθεται ότι σκέφτονται πάντοτε ορθολογικά και δρουν αποκλειστικά με στόχο τη μεγιστοποίηση των ατομικών τους συμφερόντων.

Στις μέρες μας ζούμε, με τρόπο ιδιαίτερα επώδυνο και καταστροφικό, την οριστική χρεοκοπία αυτού του θεμελιακού και θεμελιώδους νεωτερικού μυθεύματος.

Στις καθημερινές οικονομικές συναλλαγές μας, όλοι υποκύπτουμε σε μεροληπτικές ή και αυτοκαταστροφικές επιλογές, λαμβάνοντας αποφάσεις που εμφανώς αποκλίνουν από τα αφηρημένα πρότυπα ορθολογικότητας των οικονομολόγων.

Με άλλα λόγια, όλοι λίγο-πολύ συμπεριφερόμαστε οικονομικά...παράτυπα. Μια παράτυπη συμπεριφορά που όχι απλώς διαψεύδει τον εξωραϊστικό μύθο του ορθολογικού «οικονομικού ανθρώπου», αλλά έχει και τραγικές επιπτώσεις, κοινωνικές και προσωπικές.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων οικονομικών-λογικών «παρατυπιών» είναι οι κοντόφθαλμες και μεροληπτικές επιλογές των αγορών που συχνά οδηγούν στις οικονομικά εξοντωτικές και κατά συνέπεια ανθρωποκτόνες οικονομικές κρίσεις.

Συνειδητοποιώντας τις εγγενείς αδυναμίες και τα όρια των κλασικών οικονομικών αναλύσεων, κάποιοι πρωτοπόροι οικονομολόγοι αποφάσισαν να διευρύνουν την υπερβολικά στενή, μέχρι τότε, οικονομική οπτική τους γωνία.

Υιοθέτησαν μάλιστα πολλά ευρήματα και μεθόδους από το πεδίο της Ψυχολογίας με στόχο τη βαθύτερη κατανόηση των πραγματικών κινήτρων της συμπεριφοράς των οικονομικών δραστών και, συνεπώς, τη μακροοικονομική δυναμική των αγορών.

Θεμελιωτές του νέου «οικονομικού συμπεριφορισμού» θεωρούνται οι Daniel Kahneman και ο Amos Tversky, καθώς και ο Robert Shiller, το πρωτοποριακό έργο των οποίων έπεισε τον νεαρό οικονομολόγο Richard Thaler να ασχοληθεί αποκλειστικά με το νέο διεπιστημονικό (οικονομικό-ψυχολογικό) πεδίο έρευνας.

Ως επιβράβευση των πρωτοποριακών ερευνών του, ο Thaler έγινε διαδοχικά καθηγητής Συμπεριφορικής Οικονομικής στην πανίσχυρη στις ΗΠΑ και διεθνώς οικονομική σχολή του Πανεπιστημίου του Σικάγου, το 2015 εξελέγη πρόεδρος της Αμερικανικής Οικονομικής Ενωσης (ΑΕΑ), ενώ το 2017 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών για την ανακάλυψή του ότι τα περισσότερα οικονομικά μας μοντέλα, μολονότι ευρύτατα αποδεκτά, είναι ελλιπή και καταδικασμένα να αποτυγχάνουν εφόσον δεν λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τον επισφαλή ανθρώπινο παράγοντα που εμπλέκεται σε όλες τις οικονομικές δραστηριότητες.


—Σπύρος Μανουσέλης,
Εφημερίδα των Συντακτών
, 31 Μαρτίου 2018

 
ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΑΣ
ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΣΑΣ
cart
Το Καλάθι σας είναι άδειο.

ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ